Terapia par może pomóc wtedy, gdy rozmowy ciągle kończą się tak samo, wracają te same kłótnie, zanika bliskość albo trudno odbudować zaufanie. Nie trzeba czekać, aż związek znajdzie się na granicy rozpadu. Czasem wystarczy poczucie, że sami nie potraficie już wyjść z powtarzającego się schematu. Terapeuta nie wskazuje winnego i nie decyduje, kto ma rację. Pomaga za to zobaczyć, co dzieje się między partnerami i dlaczego określone zachowania ciągle wywołują podobne reakcje.
Czym właściwie jest terapia par?
Terapia par skupia się przede wszystkim na relacji między dwiema osobami. Ważne jest więc nie tylko to, co robi jedna albo druga strona, ale też sposób, w jaki partnerzy reagują na siebie.
Najczęściej w spotkaniach uczestniczą oboje. W niektórych podejściach terapeuta może też zaproponować osobne konsultacje.
Nie jest to rozmowa z arbitrem, który po wysłuchaniu dwóch stron ogłosi, kto zawinił. Terapeuta przygląda się raczej temu, co powtarza się w relacji.
Wyobraźmy sobie prostą sytuację. Jedna osoba podczas kłótni milknie i się wycofuje. Druga chce jak najszybciej wszystko wyjaśnić, więc coraz mocniej naciska na rozmowę. Im większy nacisk, tym większe wycofanie. Po pewnym czasie problemem nie jest już tylko temat pierwszej sprzeczki, ale cały sposób prowadzenia rozmowy.
Terapia pomaga taki schemat zauważyć. Potem para może uczyć się inaczej mówić o potrzebach, emocjach i granicach.
Warto przeczytać: Strategie na zaprzestanie martwienia się: Przyjęcie pozytywnego nastawienia
Kiedy warto zdecydować się na terapię par?
Nie ma jednej granicy, po której przekroczeniu trzeba umówić wizytę. Dobrym sygnałem ostrzegawczym jest sytuacja, gdy próbowaliście już wiele razy rozwiązać dany problem, ale każda rozmowa prowadzi do tego samego miejsca.
Warto pomyśleć o terapii, gdy:
- ciągle wracacie do tych samych kłótni,
- rozmowa szybko zmienia się w oskarżenia, krytykę albo ciszę,
- coraz rzadziej mówicie sobie o swoich potrzebach,
- czujecie się emocjonalnie daleko od siebie,
- zanika bliskość lub intymność,
- trudno odbudować zaufanie,
- doszło do zdrady,
- stale spieracie się o dzieci, pieniądze, obowiązki lub rodzinę,
- przechodzicie przez dużą zmianę w życiu,
- jedno albo oboje zastanawiacie się, czy związek ma jeszcze przyszłość.
Nie trzeba jednak mieć poważnego kryzysu. Czasem para zgłasza się na terapię, bo chce wcześniej nauczyć się lepiej rozmawiać, spokojniej rozwiązywać konflikty albo przygotować się do wspólnego zamieszkania czy rodzicielstwa.
Warto przeczytać: Czy można spać na plaży? Skutki dla zdrowia, o których warto wiedzieć
Powtarzające się konflikty – jeden z najważniejszych sygnałów
Kłótnie zdarzają się niemal każdej parze. Sam konflikt nie oznacza jeszcze, że związek jest w złej kondycji.
Znacznie ważniejsze jest to, jak wyglądają te kłótnie i czy prowadzą do jakiegokolwiek rozwiązania.
Czasem partnerzy mają wrażenie, że każda trudniejsza rozmowa brzmi niemal identycznie:
„Ty mnie w ogóle nie słuchasz”.
„Bo z tobą nie da się rozmawiać”.
„Znowu zaczynasz”.
„Nie mam już siły tego tłumaczyć”.
Po kilku takich sytuacjach obie strony doskonale wiedzą, co wydarzy się za chwilę. Temat pozostaje nierozwiązany, a frustracja rośnie.
Podczas terapii można wtedy zająć się nie tylko samym problemem, ale przede wszystkim tym, dlaczego rozmowa za każdym razem wpada w ten sam tor.
Jeśli czujecie, że sami nie potraficie już przerwać powtarzających się konfliktów, warto sprawdzić, jak wygląda pomoc dla par dostępna na pomocnia-poznan.pl.
Warto przeczytać: pomarszczone opuszki palców
Czy na terapię par trzeba iść dopiero w poważnym kryzysie?
Nie.
Nie trzeba czekać do chwili, w której jedna osoba jest już zdecydowana na rozstanie. Im wcześniej para zauważy, że coś przestało działać, tym wcześniej może spróbować to zmienić.
Czasem pierwszym sygnałem jest po prostu cisza. Coraz mniej rozmów, mniej wspólnego czasu i poczucie, że żyjecie bardziej obok siebie niż razem.
To już może być dobry moment na konsultację.
Problemy, które trwają krótko, często nie są jeszcze tak mocno utrwalone. Dzięki temu łatwiej przyjrzeć się im, zanim staną się stałym elementem relacji.
Terapia par po zdradzie – czy ma sens?
Zdrada potrafi mocno zachwiać poczuciem bezpieczeństwa. Osoba zdradzona może czuć złość, smutek, niepewność i potrzebę ciągłego wracania do tego, co się wydarzyło. Druga strona może zmagać się z poczuciem winy, wstydem, frustracją albo strachem przed rozpadem związku.
Terapia daje przestrzeń, żeby o tym wszystkim porozmawiać w bardziej uporządkowany sposób.
Nie oznacza jednak automatycznie wybaczenia. Nie oznacza też, że para musi zostać razem.
Praca może dotyczyć:
- konsekwencji zdrady,
- rozmowy o tym, co się wydarzyło,
- odbudowy poczucia bezpieczeństwa,
- ustalenia nowych granic,
- odzyskiwania zaufania,
- podjęcia decyzji, co dalej.
Dla części par celem będzie odbudowa związku. Dla innych ważniejsze stanie się spokojne ustalenie, czy nadal chcą być razem.
Jak wygląda pierwsze spotkanie na terapii par?
Pierwsza wizyta zwykle nie zaczyna się od gotowych porad.
Terapeuta musi najpierw dowiedzieć się, z czym przychodzicie, jak każde z was widzi sytuację i czego oczekujecie od spotkań.
Może zapytać między innymi o:
- historię związku,
- obecną sytuację,
- najczęstsze konflikty,
- moment, w którym zaczęły się trudności,
- mocne strony relacji,
- dotychczasowe próby rozwiązania problemów,
- oczekiwania każdego z partnerów,
- wcześniejsze doświadczenia z terapią.
Czasem pierwsze spotkanie odbywa się wspólnie, a później terapeuta rozmawia osobno z każdym z partnerów. W innych przypadkach wszystkie konsultacje są wspólne.
Dużo zależy od sposobu pracy konkretnego specjalisty.
Czy terapeuta mówi, kto ma rację?
Zwykle nie.
Czasem jedna osoba przychodzi na terapię z nadzieją, że specjalista potwierdzi: „to partner jest problemem”.
W praktyce terapia par działa inaczej. Ważniejsza jest relacja i to, co dzieje się pomiędzy dwiema osobami.
Terapeuta może oczywiście wskazać zachowania, które ranią, utrudniają rozmowę albo przekraczają granice. Nie prowadzi jednak spotkania jak rozprawy sądowej.
Nie chodzi o zebranie argumentów przeciwko jednej stronie. Chodzi o zrozumienie, dlaczego para znalazła się w obecnym miejscu i co może zmienić.
Nad czym można pracować podczas terapii?
Zakres zależy od problemu danej pary. Najczęściej pojawia się kilka obszarów.
Komunikacja
Czasem problem nie polega na tym, że partnerzy nie rozmawiają. Rozmawiają dużo, ale każda rozmowa szybko przeradza się w walkę.
Podczas terapii można uczyć się mówić o potrzebach bez atakowania drugiej osoby oraz słuchać bez natychmiastowego szykowania kontrargumentu.
Konflikty
Nie chodzi o to, żeby już nigdy się nie pokłócić.
Bardziej realnym celem jest nauczenie się prowadzenia trudnej rozmowy bez obrażania, krzyku, eskalacji albo wielodniowego milczenia.
Bliskość
Brak bliskości nie zawsze wiąże się z dużymi awanturami.
Czasem para po prostu stopniowo oddala się od siebie. Każde zajmuje się pracą, domem, dziećmi i własnymi sprawami. Wspólne rozmowy stają się krótkie i praktyczne.
Terapia może pomóc ustalić, kiedy ten dystans się pojawił i czego obecnie brakuje obu stronom.
Zaufanie
Zaufanie może ucierpieć po zdradzie, ale nie tylko wtedy.
Niszczą je również powtarzające się kłamstwa, ukrywanie problemów finansowych, łamanie ustaleń czy niedotrzymywanie ważnych obietnic.
Odbudowa wymaga czasu. Sama deklaracja „już więcej tego nie zrobię” często nie wystarcza.
Role w związku
Kto zajmuje się dziećmi? Kto sprząta? Kto pilnuje rachunków? Ile czasu można poświęcić pracy, rodzinie albo własnym zainteresowaniom?
Takie codzienne sprawy potrafią prowadzić do dużych napięć.
Za kłótnią o niewyniesione śmieci czasem stoi coś znacznie większego – na przykład poczucie, że jedna osoba bierze na siebie większość obowiązków i nikt tego nie zauważa.
Czego można się spodziewać po kilku spotkaniach?
Nie każda sesja daje natychmiastową ulgę.
Niektóre rozmowy mogą być trudne, szczególnie gdy partnerzy zaczynają poruszać tematy, których przez długi czas unikali.
Z czasem mogą jednak lepiej widzieć, co uruchamia konflikt i dlaczego reagują na siebie właśnie w taki sposób.
Terapeuta może nazywać powtarzające się schematy, proponować inne sposoby rozmowy albo zachęcać do wykonania określonych zadań między spotkaniami.
Ważne jest też to, jak para czuje się w kontakcie ze specjalistą. Oboje partnerzy powinni mieć poczucie, że zostali wysłuchani i wiedzą, nad czym właściwie pracują.
Czy terapia par zawsze ratuje związek?
Nie.
I nie zawsze taki powinien być jej cel.
Jedne pary dzięki terapii odbudowują bliskość i zostają razem. Inne dochodzą do wniosku, że chcą się rozstać.
Terapia może wtedy pomóc spokojniej przejść przez tę decyzję, szczególnie gdy partnerów nadal łączą dzieci, wspólne zobowiązania albo inne ważne sprawy.
Rozstanie nie musi więc oznaczać, że terapia „nie zadziałała”.
Czasem jej efektem jest po prostu większa jasność. Partnerzy zaczynają lepiej rozumieć, czego chcą i dlaczego podejmują określoną decyzję.
Co zrobić, gdy tylko jedna osoba chce terapii?
To zdarza się często.
Jedna osoba widzi problem wcześniej, a druga uważa, że terapia nie jest potrzebna albo boi się, że podczas sesji zostanie obwiniona.
Warto wtedy mówić o konsultacji jako o próbie zrozumienia tego, co dzieje się w związku, a nie jak o karze.
Zamiast:
„Musisz iść na terapię, bo wszystko psujesz”
lepiej powiedzieć:
„Nie potrafimy sami poradzić sobie z tymi rozmowami. Chciałabym/chciałbym, żeby ktoś pomógł nam zobaczyć, co się między nami dzieje”.
Terapia par opiera się na pracy z obiema osobami, bo wtedy terapeuta może poznać dwie perspektywy i zobaczyć, jak partnerzy reagują na siebie.
Jeśli druga osoba stanowczo odmawia, można zacząć od konsultacji indywidualnej.
Kiedy terapia par może nie być odpowiednim pierwszym krokiem?
Przemoc, zastraszanie, kontrolowanie partnera lub realne zagrożenie wymagają szczególnej ostrożności.
W takiej sytuacji standardowa terapia par nie zawsze będzie bezpiecznym rozwiązaniem. Najpierw trzeba ocenić, z jaką formą przemocy mamy do czynienia i czy wspólne spotkania nie zwiększą zagrożenia.
Jeśli istnieje ryzyko dla zdrowia lub życia, najważniejsze jest bezpieczeństwo osoby doświadczającej przemocy.
Nie warto wtedy stawiać ratowania związku ponad ochroną człowieka.
Osobnego wsparcia mogą wymagać także poważne problemy psychiczne lub uzależnienie jednego z partnerów. Czasem terapia indywidualna i terapia par są prowadzone równolegle, a czasem jedno wsparcie powinno poprzedzić drugie.
Jak wybrać terapeutę dla par?
Nie każdy psychoterapeuta regularnie pracuje z parami.
Dlatego przed umówieniem wizyty dobrze sprawdzić, czy specjalista ma doświadczenie właśnie w terapii par.
Można zapytać:
- w jakim nurcie pracuje,
- jakie ma przygotowanie zawodowe,
- jak długo pracuje z parami,
- jak wyglądają pierwsze spotkania,
- czy prowadzi również konsultacje indywidualne,
- jak ustala cele terapii,
- jakie obowiązują zasady poufności,
- jak często odbywają się sesje.
Liczą się również własne odczucia. Para powinna czuć, że może mówić otwarcie i że terapeuta nie staje automatycznie po stronie jednej osoby.
Czy trzeba przygotować się do pierwszej terapii par?
Nie trzeba układać całej historii związku od pierwszej randki.
Wystarczy wcześniej zastanowić się nad kilkoma pytaniami:
Co najbardziej mnie teraz boli?
Co chciałabym/chciałbym zmienić?
Po czym poznam, że między nami jest lepiej?
Dobrze też pomyśleć nie tylko o tym, co powinien zmienić partner.
W terapii dużo można zyskać wtedy, gdy obie osoby są gotowe przyjrzeć się także własnym reakcjom, słowom i sposobom radzenia sobie z konfliktem.
Najważniejsze wnioski
- Terapia par nie jest przeznaczona tylko dla związków stojących na granicy rozpadu.
- Powodem do konsultacji mogą być ciągle powtarzające się kłótnie, problemy z komunikacją, brak bliskości czy utrata zaufania.
- Terapeuta nie pełni roli sędziego i nie rozstrzyga, kto ma rację.
- Pierwsze spotkania służą poznaniu problemu, historii związku i oczekiwań obu osób.
- Podczas terapii można pracować nad rozmową, konfliktami, bliskością, zaufaniem oraz podziałem obowiązków.
- Efektem nie zawsze musi być pozostanie razem. Czasem terapia pomaga podjąć bardziej świadomą decyzję o rozstaniu.
- Przy przemocy lub realnym zagrożeniu najważniejsze jest bezpieczeństwo, a standardowa terapia par nie zawsze będzie odpowiednim rozwiązaniem.
FAQ
Czy terapia par ma sens, jeśli bardzo często się kłócimy?
Tak. Jeżeli ciągle wracacie do tych samych sporów i sami nie potraficie ich rozwiązać, konsultacja może pomóc. Terapeuta przygląda się nie tylko temu, o co się kłócicie, ale też temu, jak wygląda cały schemat konfliktu.
Ile trwa terapia par?
Nie ma jednej liczby spotkań dla wszystkich par. Dużo zależy od problemu, celów, sposobu pracy terapeuty i zaangażowania obu osób. Już podczas pierwszych konsultacji można zapytać, jak specjalista ocenia postępy i dalszy przebieg terapii.
Czy terapeuta par może spotykać się z partnerami osobno?
Tak. Niektórzy terapeuci prowadzą osobne konsultacje, szczególnie na początku pracy. Nie jest to jednak reguła, dlatego warto zapytać o zasady jeszcze przed rozpoczęciem terapii.
Czy terapia par może pomóc po zdradzie?
Może pomóc uporządkować rozmowę o zdradzie, zaufaniu i przyszłości związku. Nie oznacza to jednak, że para musi zostać razem ani że osoba zdradzona ma obowiązek wybaczyć.
Czy można iść na terapię par, jeśli nie jesteśmy małżeństwem?
Tak. Z terapii mogą korzystać również osoby, które nie mają ślubu, ale pozostają w związku i chcą pracować nad relacją.
Co jeśli partner nie chce iść na terapię?
Nie da się zmusić drugiej osoby do zaangażowania. Warto spokojnie wyjaśnić, dlaczego zależy Ci na konsultacji i czego od niej oczekujesz. Jeśli partner nadal odmawia, możesz rozważyć własne spotkanie ze specjalistą.
